نقطه آغاز این مسیر را باید در *کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی سمنان* جستوجو کرد؛ جایی که فعالان بخش خصوصی، کارشناسان حوزه باغبانی و نمایندگان مرتبط با بخش کشاورزی، در قالب جلسات تخصصی به بررسی چالشهای ساختاری باغداری استان و کشور پرداختند. جمعبندی این مباحث نشان میداد که بسیاری از مشکلات بهرهوری پایین، آسیبپذیری در برابر تنشهای اقلیمی، شیوع آفات نوظهور و حتی افت کیفیت محصولات صادراتی، ریشه در نقطه آغاز زنجیره تولید یعنی «نهال» دارد.
در این کمیسیون، موضوع توسعه تولید نهالهای گواهیشده، تمرکز بر ذخایر ژنتیکی مقاوم و حرکت به سمت کشاورزی دانشبنیان بهعنوان یک ضرورت راهبردی مطرح شد. کارشناسان تأکید کردند بدون دسترسی به نهالهای اصیل، سالم، عاری از آلودگی و دارای تأییدیههای رسمی، دستیابی به تولید پایدار، کاهش مصرف آب، افزایش مقاومت در برابر تنشهای اقلیمی و توسعه صادرات محصولات باغی با چالشهای جدی مواجه خواهد بود. همچنین صیانت از ذخایر ژنتیکی و ایجاد بانکهای تخصصی برای حفظ ارقام برتر، بهعنوان سرمایهای ملی برای آینده کشاورزی مورد توجه قرار گرفت.
خروجی این نگاه کارشناسی، تدوین یک *نقشه راه اجرایی* بود؛ مسیری که از سطح تحلیل و سیاستگذاری فراتر رفت و با ورود بخش خصوصی به مرحله عمل رسید. در ادامه، یک مجموعه دانشبنیان با سرمایهگذاری هدفمند و ایجاد زیرساختهای فنی، اجرای این ایده را در دستور کار قرار داد و پروژه تولید نهالهای « *لیبل آبی* » را بهصورت رسمی آغاز کرد.
در این چارچوب *، کشت صنعت و دامپروری لعل کویر* با اخذ مجوزهای قانونی، استقرار نظام کنترل کیفی و بهرهگیری از ظرفیتهای آزمایشگاهی و تخصصی، به تنها دارنده مجوز تولید نهالهای لیبل آبی در شرق کشور تبدیل شد. همچنین ایجاد تنها بانک ژنتیکی زردآلو در ایران در امتداد همان رویکرد کارشناسی تعریف و عملیاتی شد؛ اقدامی که با هدف حفظ تنوع ژنتیکی، صیانت از ارقام برتر و فراهمسازی امکان تکثیر ارقام سازگار با شرایط اقلیمی مختلف صورت گرفت.
*لیبل آبی؛ تضمین اصالت و سلامت ژنتیکی*
در نظام تولید نهال گواهیشده، « *لیبل آبی* » صرفاً یک نشان تجاری نیست؛ بلکه بیانگر طیشدن فرآیندهای دقیق نظارتی، آزمایشهای تخصصی و تأیید سلامت ژنتیکی است. این لیبل پس از انجام ارزیابیهای ژنتیکی، میکروبی و شیمیایی صادر میشود و به باغداران اطمینان میدهد که نهال مورد استفاده از اصالت رقم، سلامت کامل و مقاومت لازم در برابر بیماریها و تنشهای محیطی برخوردار است.
تمامی مراحل تولید این نهالها زیر نظر گیاهپزشکان معتمد و بر اساس ضوابط رسمی انجام میشود و تنها نمونههایی که تمامی شاخصهای استاندارد را احراز کنند، موفق به دریافت لیبل آبی خواهند شد؛ موضوعی که نقش مهمی در کاهش ریسک سرمایهگذاری باغداران ایفا میکند.
*بانک ژنتیکی زردآلو؛ سرمایهای برای آینده*
ایجاد بانک ژنتیکی زردآلو، یکی از دستاوردهای مهم این پروژه بهشمار میرود. در شرایطی که تغییرات اقلیمی و تنشهای محیطی، امنیت تولید محصولات باغی را تهدید میکند، دسترسی به منابع ژنتیکی متنوع و مقاوم یک مزیت راهبردی محسوب میشود. این بانک، امکان حفظ و تکثیر ارقام سازگارتر با اقلیمهای مختلف را فراهم کرده و بستر انتخاب علمیتر برای توسعه باغات آینده را مهیا میسازد.
فرآیند تولید؛ از اسکرینهوس تا باغ مادری
تولید نهالهای گواهیشده در این مجموعه، طی فرآیندی چندمرحلهای و کنترلشده انجام میشود. احداث اسکرینهوس پیشرفته با سیستمهای آبیاری قطرهای هوشمند و تهویه کنترلشده، بستری ایزوله برای نگهداری هستههای ژنتیکی ایجاد کرده است. این سازه امکان مدیریت دقیق دما، رطوبت و سایر شاخصهای محیطی را فراهم میکند.
در ادامه، هستههای ژنتیکی پس از انجام آزمایشهای تخصصی، به پیوندکهای گواهیشده تبدیل میشوند. پایههای رویشی نیز از طریق آزمایشگاههای کشت بافت تأمین و پس از آمادهسازی، عملیات پیوند توسط نیروهای متخصص انجام میگیرد. نهالها در بازههای زمانی مشخص مجدداً ارزیابی شده و پس از تأیید نهایی، *لیبل آبی* دریافت میکنند.
بخشی از این نهالها به باغ مادری منتقل میشوند تا در سالهای آینده بهعنوان منبع تولید پیوندکهای سالم مورد استفاده قرار گیرند و چرخه سلامت ژنتیکی استمرار یابد.
الگویی از پیوند سیاستگذاری و اجرا
آنچه این تجربه را متمایز میکند، پیوند مؤثر میان یک نهاد سیاستساز بخش خصوصی و ظرفیت اجرایی یک مجموعه دانشبنیان است. نقش کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی سمنان در طرح مسئله، ایجاد اجماع کارشناسی و پیگیری تخصصی، و سپس ورود بخش خصوصی برای اجرای علمی و عملیاتی آن، نمونهای روشن از همافزایی سیاستگذاری و اجرا در حوزه کشاورزی است.
این تجربه نشان میدهد گفتوگوی تخصصی در بستر نهادهای بخش خصوصی، در صورت همراهی با سرمایهگذاری هدفمند و رویکرد دانشبنیان، میتواند به ایجاد زیرساختهایی راهبردی منجر شود؛ زیرساختهایی که در بلندمدت به افزایش بهرهوری، تقویت امنیت غذایی و ارتقای تابآوری کشاورزی کشور کمک خواهند کرد.
نظرات کاربران
نظری برای این پست ثبت نشده است.